Het schaken op de basisschool wordt vanuit de Alphense Schaakclub ASC en de schaakbonden gestimuleerd en ondersteund. Hierbij wordt schaakles gegeven aan vele basischoolgroepen door een schaaktrainer van ASC of van de KNSB.

2026

Na de fusie van de basisscholen De Hobbitburcht en Het Spectrum in Alphen aan den Rijn, bleek dat er veel meer schaakuren van de bestaande schaaktrainer, de gepensioneerde leraar Hans Balvert, gevraagd werd. Het aantal groepen waaraan schaakles als overigens volwaardig vak () in het lesrooster gegeven werd, was verdubbeld tot veertien. Er werd daarom een vacature voor een schaakvrijwilliger naar ASC gestuurd. Vanaf maart 2026 assisteert Hermo Kuilenberg in het geven van schaaklessen volgens de lesmethode Schaken op de basisschool.

Deze lesmethode bestaat uit twee werkboeken:

• Het eerste werkboek van 60 pagina’s leidt op tot het diploma Schaken voor beginners. Dit werkboek behandelt: de loop en waarde van de stukken, de spelregels, dekken, aanvallen, schaak geven en veelvoorkomende maar eenvoudige matbeelden met vooral de dame. Het is bedoeld voor basisschoolgroepen 3, 4 en 5 waarbij groep 3 vergeleken kan worden met de oude eerste klas van de lagere school. Werkboek 1 kan enigszins worden vergeleken met Opstapje 1 van de Stappenmethode, die bij ASC wordt gebruikt.
• Het tweede werkboek van 56 pagina’s leidt op tot het diploma Beter leren schaken. Dit werkboek behandelt: pat, mat met koning en dame, de rokade, de gouden regels van de opening, dreigingen, de tweevoudige en dubbele aanval met de dame. Het is bedoeld voor de bovenbouwgroepen van de basisschool 6, 7 en 8. Werkboek 2 kan enigszins worden vergeleken met Stap 1 van de Stappenmethode.

De bedoeling was dat er nog twee werkboeken, werkboek 3 en 4, zouden worden uitgegeven maar daar is het al lange tijd niet van gekomen.

De schaakles wordt tegenwoordig gegeven op een smart board waarbij chess.com of chessity.com en afbeeldingen uit werkboek 1 en 2 van de eerdergenoemde lesmethode worden gebruikt. Het eerste kwartier wordt klassikaal (interactieve) instructie gegeven waaruit volgt dat elke leerling even ver is met de lesstof en er binnen de groep eigenlijk niet naar niveau kan worden gedifferentieerd. Het tweede kwartier gaan de leerlingen een partij tegen elkaar schaken volgens een lotingsschema met naamstokjes. De schaaktrainer moet daarbij regelmatig als arbiter optreden omdat leerlingen vaak een meningsverschil hebben over de spelregels en soms zelfs hun eigen regels bedenken om maar niet te verliezen.

2012-2016

De Alphense Schaakclub ASC heeft in 2012 een project opgezet om, gedeeltelijk met gelden van sponsoren en fondsen, het mogelijk te maken een professionele schaaktrainer gedurende meerdere jaren in te zetten op enkele basisscholen in de regio Alphen aan den Rijn.

Het project is met het schooljaar 2012-2013 gestart. Belangrijke doelen van het project zijn het stimuleren van schaken op basisscholen en het verhogen van het niveau van het schaken. Het project was gepland drie jaar te duren, waarbij binnen het project de mogelijkheid wordt geboden voor geïnteresseerden, leerkrachten en ouders, een cursus schaaktrainer te volgen zodat ook op langere termijn het schaken gestimuleerd kan worden op de deelnemende scholen. Voor meerdere scholen zijn schaakmaterialen, als schaakklokken en trainingshulpmiddelen, zoals SpeelZ, aangeschaft in het kader van dit project. Inmiddels is het officiële project in 2016 gestopt omdat het geld op was, wel wordt de training op enkele scholen voortgezet met een externe trainer.

De eerste deelnemende scholen waren het Palet en de Hobbitburcht uit Alphen aan den Rijn en uit Ter Aar het Kompas. Later zijn ook andere scholen gaan deelnemen. Als eerste trainer was aangetrokken Frank Erwich uit Leiden. Het project werd mogelijk gemaakt door bijdragen van de deelnemende scholen en kinderen, en door giften van het Rabobank Rijnstreek Fonds, het VSB Fonds, de Leidse Schaakbond en de firma “The Data Caretakers”.

Training op basisscholen in oktober 2012 gestart met Frank Erwich,
te bereiken via http://schaakeducatie.nl/

Op 1 oktober 2012 is Frank Erwich gestart met de training op Het Palet en De Hobbitburcht te Alphen aan den Rijn! Op beide scholen is begonnen met een groep van 14 kinderen. De training werd wekelijks gegeven gedurende 20 weken.
Op de Hobbitburcht werd de training vooral gericht op de betere schakers. De training lijkt hier ook een direct meetbaar resultaat op te leveren. Aan het basisscholenschaaktoernooi van 2013 in Alphen aan de Rijn heeft de  Hobbitburcht met meerdere teams deelgenomen, waarvan 2 teams zijn door gegaan naar de regionale kampioenschappen te Leiden. Hier heeft het eerste team de tweede plaats bereikt, met 1 bordpunt verschil met de winnaar, en ging dus door naar de landelijke finale!
Zie ook  http://schaakeducatie.nl/pupillen/112-hobbitburcht-plaatst-zich-voor-nk-scholen

In het schooljaar 2015/2016 is door de Hobbitburcht met 5 teams deelgenomen aan het Alphens kampioenschap, en gingen twee teams door naar de regionale kampioenschap. Hier werd de derde plaats bereikt door het 1e team, dat daarna in de landelijke competitie de 13e plaats bereikte!

Donderdag 4 oktober 2012 is de training gestart op Het Kompas in Ter Aar, ook met Frank Erwich als trainer. Inmiddels wordt de training gegeven door de jeugdleider van ASC, Richie Bartels. Richie geeft inmiddels schaaktraining op meerdere scholen en op meer plaatsen. Hij is bereikbaar via: http://www.schakenmetrichie.nl/

Zie ook http://schoolschaaksite.nl/ voor meer informatie

KNSB-cursus Schaaktrainer 1

Op 12 oktober 2012 is ook gestart met de cursus Schaaktrainer 1 in Alphen aan den Rijn. Deelnemers (8) aan deze cursus zijn voornamelijk leden van ASC en basisschoolleerkrachten van de deelnemende scholen. Daarom werd deze cursus ook  in Alphen aan den Rijn gegeven. Trainer was de KNSB-trainer Pascal Losekoot, http://www.schaaktraining.nl/

Vanaf 10 oktober 2012 verzorg ik een KNSB kadercursus in Alphen aan de Rijn, bestemd voor mensen die (beter) willen leren lesgeven in stap 1 (van de stappenmethode). Op vijf woensdagavonden wordt u onderwezen in onder meer het lesmodel, de stappenmethode en de schaakontwikkeling van het kind.
De cursus wordt afgesloten met een examen en – als alles goed gaat – een diploma.
Inmiddels is deze cursus afgesloten met een diploma voor alle deelnemers!